نگاهی به فروشنده ساخته اصغر فرهادی
مجددا فیلم فروشنده ساخته اصغر فرهادی را تماشا کردم به نظرم اثار متاخر فرهادی دور از هیاهو حرفی برای گفتن ندارند.
فیلم فروشنده در کارنامه فرهادی ضعیفترین فیلمش است. فیلمی کند و پر افاضات بیربط. ده دقیقه اول فیلم و صحنههای اجرای نمایش مرگ فروشنده به طور کلی اضافیاند و چیزی به کلیت فیلم اضافه نمیکنند. پایانبندی فیلم هم که به طور کلی احمقانه است و تحمیل شده به داستان. کلا فرهادی در این فیلم به هر مصیبتی که بوده یک سری المان را به فیلم چسبانده. فیلم گاو و دیالوگهای مربوط به ان که در کلیشهایترینش عماد در جواب سوال دانشآموزش که میپرسد آدم چطور گاو میشود میگوید به تدریج. یا تئاتر مرگ فروشنده که حذفش از کل داستان مشکلی برای آن پیش نمیآورد و چند صحنه دیگر.
فروشنده هم به سیاق چند فیلم دیگر سینمای نیمبند ایران بیهویت، کم قصه و ملالاور و ندیدنی بود. تنها فرهادی کل این شبکه در هم المانهای وصله پینه شده را برای رسیدن به لحظه آخر فیلم طراحی کرده است که به نوبت خودش کودکانه بود. یارو پیرمرده به زنه تجاوز کرده. بعد عماد (شوهر زن) که وقتی به پیرمرده میگوید میخواهم به خانوادهات بگویم چه کردی، زنش میگوید عماد میخواهی انتقام بگیری؟ از این دیالوگ احمقانهتر داریم؟ پیرمرد متجاوز هم گریه کنان میگوید به زنم نگو. از این ملوستر؟ بعد اینها هم برای حغظ کانون حضرتش لام تا کام حرف نمیزنند و بعد نگران اقا هم میشوند که قلبش نمیزند.
انتقاد از فرهادی در شبکهای از طرفداران چشم و گوش بسته سخت است اما در این فضای مصنوعی ساخته شده دور و اطراف فرهادی که محصول مجلههای عامهپسند شبکه روشنفکری است (که آگاهانه تفکرات سطحی خودشان را در قالبی بزک کرده به خورد مخاطب میدهند) بیشترین کسی که ضرر میکند خودش است که آثارش دم به دم سطحیتر، دم دستیتر و تهی.تر از اب درمیآید. حالا هزاری شما در مجله و اینجا و آنجا نقل کنید چشمانی متحیر به پرده سینما خیره شدهاید. این خیرگی و ذوقزدگی از بیذوقی حضرات است بیشتر.
اینکه هر که بد فروشنده را گفت پیرو فراستی است به حد کافی مضحک است و بچهگانه و سطحینگری. چه فراستی هم جزو همین سینمای بد و کج و کوله است منتها نقش واگذار شده به او بدمن بودن است برای نمایش شخصیت مظلوم و رشید هنر که همانا سینماست.
اگر فیلم فرهادی فیلم روشنفکری است حقیقتا من دلم به حال این روشنفکری میسوزد که نه از فکر بهره دارد نه از روشنی. فبلم فرهادی بنجلی عوام پسند و فاقد ساختار و فرم است.